Textielvezel

een vezelvormig materiaal dat dient als basis voor textielproducten.

Polymeer

een stof opgebouwd uit lange ketens van monomeren.

Monomeer

klein molecuul dat kan koppelen tot een polymeerketen.

Kristallijn gebied

geordend deel van een polymeer met weinig beweeglijkheid en hoge sterkte.

Amorf gebied

ongeordend deel van een polymeer met meer ruimte en hogere beweeglijkheid.

Kristalliniteit

percentage geordende zones in een vezel, bepalend voor sterkte en stijfheid.

DP (Degree of Polymerisation)

aantal monomeren dat samen één polymeerketen vormt.

Natuurlijke vezels

vezels afkomstig van planten, dieren of mineralen.

Synthetische vezels

volledig kunstmatig geproduceerde polymeren.

Semi synthetische vezels

chemisch bewerkte natuurlijke polymeren (bv. viscose).

Cellulosevezels

plantaardige vezels opgebouwd uit β glucose-eenheden.

Proteïnevezels

dierlijke vezels opgebouwd uit aminozuren (wol, zijde).

Vlas

cellulosevezel met hoge kristalliniteit en hoog vochtopnemend vermogen.

Katoen

cellulosevezel met middelhoge kristalliniteit en lage vochtopname.

Wol

proteïnevezel met lage kristalliniteit en hoge vochtopname.

Zijde

proteïnevezel met hoge kristalliniteit en glad filament.

Rayon

semi synthetische cellulosevezel met lage DP en lage sterkte.

Textiel

flexibel materiaal opgebouwd uit vezels, verwerkt tot garens en structuren.

Weefsel

textielstructuur opgebouwd uit ketting- en inslagdraden.

Breisel

textielstructuur opgebouwd uit lussen.

Non woven

textiel zonder weef- of breistructuur (bv. vilt).

Monumentaal textiel

grote textielobjecten zoals wandtapijten, gordijnen, baldakijnen.

Passementerie

decoratieve textielafwerking zoals franjes, koorden, galons.

Hippomobiel erfgoed

textiel in voertuigen zoals koetsen, auto’s, trams.

Kerkelijk textiel

liturgische gewaden en objecten zoals kazuivels, stola’s, vaandels.

Archeologisch textiel

textiel dat onder de grond bewaard is gebleven.

Fysische degradatie

schade door mechanische krachten of omgevingsfactoren.

Chemische degradatie

schade door chemische reacties zoals oxidatie, hydrolyse of fotodegradatie.

Alteratie

chemische verandering van materiaal zonder noodzakelijk destructie.

Intern verval

onomkeerbare chemische afbraak van het materiaal.

Oxidatie

reactie met zuurstof die leidt tot ketenbreuk, verkleuring en verzwakking.

Fotodegradatie

afbraak door licht, vooral UV, met verkleuring en sterkteverlies.

Hydrolyse

splitsing van chemische bindingen door water, leidt tot DP daling en brosheid.

Cross linking

nieuwe chemische verbindingen tussen ketens die brosheid veroorzaken.

Vergeeling

oxidatieproduct bij cellulose en proteïnen.

Bleekveld

grasveld waar linnen door zonlicht werd gebleekt.

Metaalcorrosie

oxidatie van metaaldraden in textiel, vaak door vocht.

Zilversulfide

zwart corrosieproduct op zilverdraad door reactie met zwavel.

Legwerk

constructie aan de achterkant van wandtapijten ter ondersteuning.

Doublage

versteviging door een tweede laag textiel aan te brengen.

Treksterkte

maximale kracht die een vezel of garen kan weerstaan.

Effenbinding

weefbinding waarbij elke inslag afwisselend boven en onder ketting loopt.

Keperbinding

weefbinding met diagonaal patroon.

Satijnbinding

weefbinding met lange vlotters en weinig bindingspunten.

Zwaartekrachtschade

vervorming of scheuren door eigen gewicht van textiel.

Mechanische schade

schade door trekken, schuren, manipulatie of gebruik.

Vlekken

lokale vervuiling die chemische degradatie versnelt.

Stofophoping

schurend vuil dat vezels beschadigt en insecten aantrekt.

Waterschade

kringen, brosheid, kleuruitloop en schimmelvorming door vocht.

Schimmel

biologische aantasting door micro-organismen bij hoge RV.

Mycelium

netwerk van schimmeldraden dat in textiel kan doordringen.

Insectenschade

materiaalverlies door motten, kevers of larven.

Pelsmot

motsoort waarvan larven proteïnevezels eten.

Kledermot

mot die vooral wol en bont aantast.

Museumkever

kever waarvan larven gaten in textiel vreten.

IPM (Integrated Pest Management)

geïntegreerde strategie om plagen te voorkomen en te bestrijden.

Feromoonval

val met lokstof om motten te monitoren.

Anoxie

behandeling waarbij zuurstof wordt verwijderd om insecten te doden.

Vriezen

methode om insecten te bestrijden door lage temperaturen.

Thermolignum

warmtebehandeling tegen insecten.

Relatieve vochtigheid (RV)

hoeveelheid waterdamp in de lucht, cruciaal voor textielbehoud.

CIELAB

kleurmeetsysteem met L, a, b coördinaten.*ΔE

Lichtkrediet

maximale hoeveelheid licht die een object mag ontvangen.

Lux

eenheid van lichtsterkte.

Blauwe wol standaard

referentie om lichtgevoeligheid van kleurstoffen te meten.

Opspannen

textiel strak bevestigen, risico op mechanische schade bij RV schommelingen.

Krimp

verkorting van vezels bij hoge RV.

Uitrekkingen

vervorming bij lage RV.

Brosheid

verlies van flexibiliteit door chemische afbraak.

Ondersteuningsvorm

op maat gemaakte drager voor veilig bewaren van textiel.

Oprollen

bewaarmethode voor grote textielobjecten om vouwen te vermijden.

Vlak bewaren

methode om kwetsbaar textiel te beschermen tegen spanning.

Beschermhoes

stofwerende verpakking voor hangende kleding, vaak uit tyvek vervaardigd.