Glas

Created by L

Glasdegradatie 

Aantasting van glas door interne en externe factoren die leiden tot verlies van functionaliteit, structuur en/of vorm.

1/95

Match Practice Test Progress & Stats

Term	Definition
Glasdegradatie	Aantasting van glas door interne en externe factoren die leiden tot verlies van functionaliteit, structuur en/of vorm.
Glascorrosie	Aantasting van glas door chemische processen.
Glasverwering	Aantasting van glas onder invloed van weersomstandigheden.
Samenstelling van glas	Netwerkvormer, smeltpuntverlager/netwerkvervormer, netwerkstabilisator en additieven
Netwerkvormer	Hoofdbestanddeel van glas. Component (meestal SiO₂ - zand, keien, bergkristallen,...) die het 3D glasnetwerk vormt.
Smeltpuntverlager	Netwerkvervormer van glas. Alkali (Na₂O (soda --> asse van zeeplanten), K₂O (potas --> asse van bomen)) dat het smeltpunt van glas verlaagt door Si-O-Si bruggen te verbreken.
Netwerkstabilisator	Aardalkali (CaCO₃ (krijt)) dat het glasnetwerk opnieuw stabiliseert, onoplosbaar en corrosiebestendig maakt.
Additieven	Stoffen die kleur, opaciteit of andere optische eigenschappen van glas wijzigen. Metaaloxiden die oplossen (kleurmiddelen), metaaloxiden die niet oplossen (opaakmakers).
Silica	Siliciumdioxide (SiO₂), basiscomponent van glas.
Silica tetraëder	Structuureenheid van glas bestaande uit één Si atoom omringd door vier O atomen.
Amorf glas	Glas waarbij de orde en structuur van een kristal ontbreekt. Glas, zoals we dat algemeen kennen van vensters en gebruiksobjecten is altijd amorf.
Kristallijn silica	Glas waarbij de onderdelen (atomen, moleculen, ionen) gerangschikt zijn in een geordende structuur dat een 3D kristalrooster vormt.
Natron	Natuurlijk voorkomend natriumcarbonaat, historische bron van Na₂O in glas (oudheid/ Romeins Rijk).
Potas	Kaliumcarbonaat uit houtas, historische bron van K₂O in glas (na Romeinse Rijk tot 19de E, vooral in West en Centraal Europa).
Soda lime glass	Glas met Na₂O en CaO als belangrijkste additieven.
Potasglas	Glas met K₂O en CaO, typisch voor middeleeuws West Europees glas.
Mixed alkali glass	Glas dat zowel Na₂O als K₂O bevat.
High lime low alkali glass	Glas met veel CaO en weinig alkali, chemisch stabieler.
Loodglas	Glas met PbO, zeer helder, zwaar en chemisch resistent.
Cristal	Historische term voor loodglas dat bergkristal imiteert.
Opalescent glas	Glas dat licht verstrooit door onopgeloste metaaloxiden.
Kleurmiddel	Metaaloxide dat oplost in glas en kleur veroorzaakt.
Opaakmaker	Metaaloxide dat niet oplost en glas ondoorzichtig maakt.
Glas-in-lood	Architecturaal glas verbonden met loodprofielen.
Vlakglas	Plat glas zoals vensterglas. Kan zowel in buiten- als binnenklimaat voorkomen.
Holglas	Geblazen glasobjecten zoals flessen, kelken en vazen.
Archeologisch glas	Glas dat lange tijd in bodem of water heeft gelegen en sterk gedegradeerd is.
Condensatie	Waterfilm op glasoppervlak die corrosie activeert.
Mechanische stress	Fysische belasting zoals vallen, trillen of druk die breuken veroorzaakt.
Thermische stress	Spanningen door temperatuurverschillen of verkeerde afkoeling.
Annealing	Proces waarbij glas langzaam wordt afgekoeld om interne spanningen te verwijderen.
Thermische schok	Plots temperatuurverschil dat glas doet barsten.
Breuk	Mechanische scheur in glas door impact of spanning.
Lacune	Ontbrekend deel van glas door breuk of corrosie.
Breuklood	Loodprofiel gebruikt om glasbreuken te herstellen.
Epoxylijm	Transparante lijm met brekingsindex vergelijkbaar met glas.
Koperfolietechniek	Tiffany techniek waarbij breuken worden omwikkeld met koperfolie en gesoldeerd.
Krassen	Mechanische groeven die corrosie kunnen versnellen.
Irisatie	Regenboogkleurig effect door interferentie in gelamineerde degradatielagen.
Interferentie	Versterking of uitdoving van licht door reflectie tussen dunne lagen.
Lamellaire structuur	Gelaagde degradatiezone in glas die irisatie veroorzaakt.
Corrosiekorst	Dikke, vaak matte of poederige laag van gedegradeerd glas.
Solarisatie	Verkleuring van glas door UV straling, vaak paars door Mn ionen.
Mangaanverbruining	Bruin paarse verkleuring; Ofwel externe bron: Mn₃⁺ (Mn₂O₃) en Mn₄⁺ (MnO₂) komt uit de omgeving en penetreert in de aangetaste laag Ofwel interne bron: Mn₂⁺ uit het glas oxideert (zuurstof aangevoerd langs barsten en lamellen)
Crizzling	Fijn craquelé patroon door verlies van alkali en vochtopname.
Putcorrosie	Diepe puntvormige corrosieputjes veroorzaakt door water en basische omstandigheden.
Verlies van glasverf	Afschilferen van brandschildering door thermische stress of corrosie.
Waterfilm	Dun laagje water op glas dat ionenuitwisseling mogelijk maakt.
Ionenuitwisseling	Proces waarbij Na⁺ of K⁺ uit glas worden vervangen door H⁺ uit water of zuur.
Dealkalinisatie	Verlies van alkali ionen uit glasoppervlak.
Hydrolyse	Chemische reactie waarbij water Si-O-Si bruggen verbreekt.
Basische aantasting	OH⁻ breekt Si-O-Si bruggen en vernietigt het glasnetwerk. De reactie herhaalt zich zolang er water aanwezig is.
Zure aantasting	H⁺ vervangt Na⁺ of K⁺, maar tast het netwerk zelf nauwelijks aan. Resultaat: • Bovenste laagje van glas reageert met zuur: • Daar ionenuitwisseling: H⁺ gaat in het glas, Na⁺ gaat er uit • Reactie valt echter stil: het gevormde Na₂SO₄ is neutraal • Bulk van het glas wordt niet verder aangetast • Glas is dus relatief goed bestand tegen zuren • Uitzondering is fluorzuu(HF)!
Neutrale aantasting	Langzame corrosie door stilstaand water zonder sterke pH afwijking. drie fasen: 1. Vorming van een gel layer 2. Afbraak/oplossen van het glasnetwerk 3. Vorming van een korst
Vorming van een gel layer	Fase 1 bij een neutrale aantasting; Condensatie (door luchtvochtigheid) of regen: in beide gevallen vormt er zich een waterfilm op het glas oppervlak. Eventueel vuil en stof op het oppervlak houdt het water langer vast en trekt het zelfs aan (hygroscopisch) = bevordert degradatie = belangrijk om vuil te verwijderen/reinigen
Het glasnetwerk lost op	Fase 2 bij een neutrale aantasting; Als de waterfilm ter plaatse blijft: dan blijven de gevormde hydroxilgroepen (OH- ) achter
Vorming van een opake korst	Fase 3 bij een neutrale aantasting; Stoffen van milieuvervuiling komen in de waterfilm: CO₂, SO₂, NO₂, samen met stof en kwarts partikels etc. Als de waterfilm opdroogt (bv. door zon) verdampt het water en precipiteren de gevormde stoffen als kristallen op het oppervlak. Er vormt zich een laag met onoplosbare, witte producten zoals K₂SO₄, CaSO₄, CaCO₃, etc.) op het glasoppervlak.
Hydroxide ion	OH⁻, agressieve base die glasnetwerk afbreekt.
Natriumsulfaat	Zout dat ontstaat wanneer Na⁺ uit glas reageert met zwavelzuur.
HF aantasting	Fluorzuur vervangt O²⁻ door F⁻ en vormt vluchtig SiF₄, waardoor glas oplost.
Appliqué glas	Gekleurd glas dat op kleurloos glas is gesmolten en met HF kan worden weggeëtst.
Etstechniek	Historische methode om glas mat of transparant te maken met HF.
Corrosiecyclus	Proces waarbij water, pH en ionenuitwisseling elkaar versterken.
Wateroplosbaarheid	Eigenschap van glas zonder stabilisatoren om op te lossen in water.
Aardalkali ion	Divalent ion (Ca²⁺, Mg²⁺) dat glas stabiliseert.
Alkali ion	Monovalent ion (Na⁺, K⁺) dat glas kwetsbaarder maakt.
Bridging oxygen	O atoom dat twee Si atomen verbindt.
Non bridging oxygen	O atoom dat slechts één Si atoom verbindt en aan een alkali bindt.
Corrosiefront	Grens tussen intact glas en gedegradeerde laag.
Gehydrateerde laag	Waterhoudende zone aan het glasoppervlak na ionenuitwisseling.
Gel laag	Silicarijke laag die achterblijft na uitloging van alkali.
Interne spanningen	Spanningen in glas door productie of temperatuurverschillen.
Brandschildering	Glasverf die in het glasoppervlak wordt ingebrand.
Koudebrugfunctie	Glas dat warmte snel geleidt en condens veroorzaakt.
Condensschade	Corrosie door langdurige waterfilm op glas.
Atmosferische polluenten	Zwavel- en stikstofoxiden die glas aantasten.
Zure regen	Regenwater met lage pH dat glasoppervlakken aantast.
Micro-organismen	Schimmels of bacteriën die glasoppervlak kunnen koloniseren.
Archeologische stabiliteit	Evenwichtstoestand van glas in bodem die bij opgraving verstoord wordt.
Maritieme degradatie	Corrosie van glas in zout water door chloriden.
Vitrificatie	Proces waarbij radioactief afval in glas wordt ingesloten.
Dishwasher corrosion	Snelle degradatie door basische detergenten en temperatuurcycli.
Tritan glas	Modern glas met Ti/Zr oxiden, zeer resistent tegen vaatwasser.
Feather type cracking	Veerachtige barstpatronen door krassen gevolgd door corrosie.
Gelaagd glas	Glas met meerdere degradatielagen die loskomen.
Glasnegatief	Fotografisch negatief op glasdrager, gevoelig voor breuk en degradatie.
Glazuur	Glaslaag op keramiek die kan degraderen zoals glas.
Smalt	Blauw potasglas als pigment, gevoelig voor degradatie en verkleuring.
Interieurglas	Glas in museale omgeving met beperkte vochtbelasting.
Exterieurglas	Glas blootgesteld aan regen, wind, UV en polluenten.
Crizzling zone	Zone met microbarsten door vocht ioneninteractie.
Corrosiekanaaltjes	Microscopische groeven waar corrosie zich verdiept.
Verweerd oppervlak	Mat, ruw oppervlak door langdurige corrosie.
Glaslamellen	Dunne afbladderende laagjes in gedegradeerd glas.
Beschermende buitenbeglazing	Door het hele glas-in-loodpaneel naar binnen te brengen wordt het beschermd tegen neutrale aantasting