Les 5 TEAS solventen

Created by L

Solvent

vloeistof die andere stoffen kan oplossen door intermoleculaire interacties te verbreken

1/82

Match Practice Test Progress & Stats

Term	Definition
Solvent	vloeistof die andere stoffen kan oplossen door intermoleculaire interacties te verbreken
Cohesieve energie	energie nodig om alle intermoleculaire krachten in een stof op te heffen
Ecoh	cohesieve energie van een stof in gecondenseerde fase
Cohesieve energiedensiteit	Ecoh gedeeld door molaire volume, maat voor interne binding
ecoh‑formule	ecoh = Ecoh / Vm
Intermoleculaire krachten	dispersiekrachten, dipool‑dipool interacties en waterstofbruggen
Dispersiekrachten	zwakke Van der Waals‑interacties door tijdelijke dipolen
Dipool‑dipool interacties	interacties tussen permanente dipolen
Waterstofbrug	sterke interactie tussen H‑donor en H‑acceptor
Oplossen – principe	externe energie verbreekt intermoleculaire krachten zodat moleculen uiteenvallen
Stadia van oplossen	zwellen → gelvorming → volledige oplossing
Zwellen	solvent dringt polymeer binnen en vergroot volume
Gel‑laag	gedeeltelijk opgeloste, viskeuze laag tussen polymeer en vloeistof
Oplosbaarheid	vermogen van een stof om homogeen te mengen met een solvent
Polymeeroplossing	proces waarbij polymeren zwellen en uiteindelijk oplossen in solvent
Hildebrand parameter	één getal dat oplosbaarheid voorspelt op basis van cohesieve energie
δh‑formule	δh = (Ecoh / Vm)¹ᐟ²
Hildebrand – concept	hoe dichter δh‑waarden bij elkaar, hoe beter oplosbaar
Hildebrand – beperking	werkt vooral voor niet‑polaire en licht polaire systemen
Hildebrand – toepassing	screening van geschikte solventen voor polymeren
Hildebrand – mengsels	δh van mengsel = som van fracties × individuele δh
Hansen parameter	uitbreiding van Hildebrand met drie componenten
Hansen δd	dispersiecomponent
Hansen δp	polaire component
Hansen δh	waterstofbrugcomponent
Hansen 3D‑model	solventen en polymeren in driedimensionale ruimte op basis van δd, δp, δh
Hansen oplosbaarheidsvolume	ellipsvormig gebied waarin oplosbare solventen liggen
Hansen – concept	hoe dichter solvent bij polymeer in 3D‑ruimte, hoe beter oplosbaar
Hansen – toepassing	geschikt voor polaire, apolaire en H‑brug‑materialen
Hansen – beperking	complexe systemen blijven moeilijk voorspelbaar
Teas parameters	genormaliseerde Hansen‑waarden tot drie fracties: fd, fp, fh
Teas fd	fractie dispersiekrachten (0–100)
Teas fp	fractie polariteit (0–100)
Teas fh	fractie waterstofbruggen (0–100)
Teas somregel	fd + fp + fh = 100
Teas diagram	2D ternair diagram met drie assen voor fd, fp, fh
Teas – voordeel	visueel eenvoudig, snel interpreteerbaar
Teas – solventklassen	solventgroepen clusteren in herkenbare zones
Teas – oplosbaarheidszones	gebieden voor harsen, wassen, olieverf, polysachariden, proteïnen
Teas – toepassing	selectie van solventen voor reiniging van verflagen en polymeren
Teas – mengsels	locatie mengsel ligt tussen beide solventen volgens mengverhouding
Teas – berekening	fa, fp, fh × fractie en optellen
Solventmengsel – voorbeeld	20/80 aceton‑tolueen verschuift punt 1/5 richting aceton
Oude olieverf – zone	ligt in gebied met lage fh, matige fp, matige fd
Recente olieverf – zone	meer polair dan oude olieverf
Harsen – zone	hoger fp en fh dan olieverf
Wassen – zone	laag fp, laag fh, hoog fd
Polysachariden – zone	hoog fh door waterstofbruggen
Proteïnen – zone	hoog fh en matige fp
Solventinteractie – types	soluble, partially soluble, insoluble
Solubility window	gebied waarin solventen een polymeer kunnen oplossen
Polariteit	maat voor ongelijke ladingsverdeling in een molecuul
Aromatische solventen	solventen met benzeenring, vaak matig polair
Alifatische solventen	lineaire of vertakte koolwaterstoffen, laag polair
Alcoholen	solventen met OH‑groep, hoge polariteit en H‑brugcapaciteit
Ketonen	polair aprotisch, goede oplosmiddelen voor polymeren
Esters	matig polair, vaak gebruikt in vernisreiniging
Chlorinated hydrocarbons	sterke, vaak toxische solventen met hoge oplossingskracht
Glycols	zeer polair, hoge fh, sterke H‑bruggen
Nitroalkanes	polair aprotisch, sterke oplosmiddelen
Ethers	matig polair, lage H‑brugcapaciteit
Amines	basische solventen met hoge polariteit
Solventpolairheid	verhouding tussen dispersie, polariteit en H‑bruggen
Solventkeuze – principe	solvent moet binnen oplosbaarheidsvolume van materiaal vallen
Solventkeuze – risico	te sterk solvent veroorzaakt zwelling of oplossing van originele laag
Solventkeuze – praktijk	screenen met Teas of Hansen, daarna testen op object
Polymeerindustrie – context	ontwikkeling van voorspellende modellen in jaren 1920–1960
Hildebrand – historisch	1936, eerste kwantitatieve oplosbaarheidsparameter
Hansen – historisch	1967, driedimensionale uitbreiding
Teas – historisch	1968, normalisatie naar 2D‑diagram
Zwellen – risico	kan leiden tot vervorming of verlies van materiaal
Gel‑laag – risico	kan pigmenten of polymeren mobiliseren
Oplossen – risico	irreversibel materiaalverlies
Solventdiffusie	beweging van solvent in polymeer tijdens oplossen
Infiltration layer	laag waarin solvent begint binnen te dringen
Solid swollen layer	polymeer dat gezwollen is maar nog niet opgelost
Liquid layer	volledig opgeloste polymeerfase
Externe energie	warmte, mechanische kracht, solventinteractie
Solventsterkte	vermogen om intermoleculaire krachten te verbreken
"Like dissolves like"	stoffen lossen op in solventen met vergelijkbare interacties
Screening solventen	gebruik van diagrammen om kansrijke solventen te selecteren
Experimenteren	altijd nodig om theoretische voorspellingen te bevestigen