Intra-persoonlijke veranderingen

Verschillenen binnen 1 persoon

Interpersoonlijke verschillen

verschillen tussen personen

Normatieve overgangen

Ontwikkelingsmijlpaal die bijna iedereen meemaakt Bv overgang naar de middelbare school

Niet-normatieve overgangen

Worden niet door iedereen ervaren, Bv een echtscheiding of het overleiden van een kind

neanatale perode/ pasgeboren periode

Zo wordt de periode van de eerste maan van de baby genoemd

Variabiliteit

kortdurende verandering die min of meer omkeerbaar is, Bv emotie

Verandering

Min of meer blijvend, Bv persoonlijkheid

Selectiviteit van de steekproef

In welke mate bepaalde groepen eerder meedoen aan de steekproef dan andere, bv mobiele ouderen die voornamelijk naar een lab komen

Levensloopperspectief van Baltes

Bestaat uit 7 belangrijke uitgangspunten en stelt dat ontwikkeling het hele leven doorgaat, verschillende richtingen kent, zowel winst als verlies omvat, veranderlijk (plastisch) is, en wordt beïnvloed door historische, culturele en meerdere samenwerkende factoren, en daarom multidisciplinair bestudeerd moet worden.

Instaprituelen (rites of passage)

Dit zijn rituelen of ceremonies die de overgang van leeftijdsgroepen markeert

Diathese-stressmodel

Stel dat stoornissen ontstaan door interactie tussen genetische kwetsbaarheid en stressvolle ervaringen.

Differentiële gevoeligheidshypothese

Stellen dat plasticity genen mensen gevoeliger maken voor omgevingsinvloeden zowel negatief als positief

Eriksons psychosociale ontwikkelingstheorie

Persoonlijkheid ontwikkelt de hele levensloop via acht psychosociale stadia, die worden beinvloed door sociale context, cultuur en maatschappelijke omstandigheden

Leertheorieën

Klassieke conditionering Operant conditionering Sociaal- Cognitief (Bandura): Mensen leren door observatie en imitatie (Modelleren)

Socioculturele theorie (Vygotsky)

Kinderen ontwikkelen intellectueel door actief te interacteren met hun socioculturele omgeving.

Zone van proximale ontwikkeling (ZPD)

De kloof tussen wat een kind alleen kan en wat het met hulp van een ander kan

Scaffolding

Ondersteuning die wordt aangepast aan het niveau van het kind en gradueel verminderd

Inner speech

Het interne proces waarbij mensen gedachten in de vorm van woorden of zinnen formuleren om te helpen bij denken, probleemoplossing en zelfregulatie

Sociale klokmodel (Neugarten)

Stelt dat normen en verwachtingen een belangrijke rol spelen in de keuzes van volwassenen. Volwassenen vergelijken zichzelf met anderen en met het normatieve tijdschema (dingen die op tijd gebeuren vs. niet op tijd)

SOC-model (Baltes: selectie, optimalisatie en compensatie

Stelt dat succesvol veroudering bereikt wordt door: Selectie: keuzes maken over waar je je tijd, energie en doelen op richt Optimalisatie: Vaardigheden versterken en onderhouden Compensatie: Strategieën of hulpmiddelen gebruiken om verlies of beperkingen op te vangen

Socio-emotionele selectiviteitstheorie

Stelt dat ouderen meer bewust focussen op het positieve in plaats van wat niet goed gaat.