Mechanische reiniging – drie parameters

Elke reiniging wordt bepaald door methode, reinigingsmiddel/gereedschap en techniek.

Voorbeeld polijsten – methode

Polijsten/wrijven als reinigingsmethode.

Voorbeeld polijsten – middel

Neergeslagen calciumcarbonaat aangebracht met katoenen doek.

Voorbeeld polijsten – techniek

Roterende beweging onder lage druk.

Hardheid reinigingsmiddel

Moet altijd zachter zijn dan het te reinigen materiaal.

Schaal van Mohs

Systeem om hardheid van materialen te vergelijken.

Interactie vermijden

Reinigingsmiddel mag geen chemische interactie aangaan met het oppervlak.

Staalborstel op koper – risico

Kan galvanische corrosie veroorzaken door achterblijvend staalresidu.

Ammoniak bij koper/zilver – risico

Ammoniak veroorzaakt op lange termijn schade aan koper- en zilverlegeringen.

Technische fiches

Altijd controleren voor gebruik van reinigingsmiddelen.

Mechanische reiniging metaal – doel

Verwijderen van vervuiling én corrosie.

Corrosie – definitie

Reactie tussen metaalionen en niet-metaalionen.

Zilversulfidatie – oxidatie

2 Ag → 2 Ag⁺ + 2 e⁻.

Zilversulfidatie – corrosie

2 Ag⁺ + S²⁻ → Ag₂S.

Passieve corrosielaag

Egale laag die beschermt en niet verwijderd moet worden.

Actieve corrosie

Onregelmatige, poederige corrosie die het oppervlak aantast en verwijderd moet worden.

Corrosieversnellers

Vocht, hitte, hygroscopisch stof, vet, olieresidu, luchtpolluenten, chemische residu’s.

Corrosie = materiaalverlies

Reinigen voorkomt verder verlies van origineel materiaal.

Patina – betekenis

Esthetisch gewenste of door kunstenaar aangebrachte oxidatielaag.

Patina verwijderen – risico

Kan originele afwerking of intentie van kunstenaar beschadigen.

Corrosiekorst – risico

Onzorgvuldig verwijderen kan reliëfdetails beschadigen.

Na verwijderen corrosie

Oppervlak wordt opnieuw zeer gevoelig voor nieuwe corrosie.

Breekmethodes

Technieken waarbij harde korsten in kleine stukjes worden afgebroken.

Pinging

Met scalpel of naald kleine stukjes corrosie wegduwen zonder object te raken.

Picking

Met puntig gereedschap broze lagen stukje bij beetje verwijderen.

Breekmethode – principe

Gebruik maken van verschil in breuktaaiheid tussen vuil en object.

Te grote stukken verwijderen – risico

Meer kracht nodig → kans op schade aan object.

Te dunne lagen – probleem

Breekmethodes ongeschikt voor dunne lagen zoals zilversulfide.

Snijden – scalpel

Scalpel horizontaal houden en op grens tussen vuil en object plaatsen.

Scalpel – verboden hoek

Nooit in een hoek richting het oppervlak zetten.

Scalpel – toepassing

Geschikt voor verfrestanten, corrosiekorsten, stratigrafie.

Abrasieve methodes – definitie

Wegslijten van materiaal door schuren, slijpen of wrijven.

Abrasie – ruw

Slijpschijf, staalborstel, staalwol, grof schuurpapier, schuurpasta’s, zandstralen.

Abrasie – zacht

Tandboor, glasvezelborstel, fijn schuurpapier, polijstmiddelen, luchtpers.

Borstelen – doel

Verwijderen van los stof of actieve corrosie.

Borstels – hardheidsvolgorde

Geitenhaar → varkenshaar → nylon → glasvezel → messing → staal.

Borstel – drukregeling

Lange haren = zachter, korte haren = harder.

Glasvezelstift

Geschikt voor poederige kopercorrosie in diepte.

Micromotor (Dremel)

Mechanisch verwijderen van corrosie met opzetstukken.

Handmatig borstelen

Veel controle, traag maar veilig.

Machinaal borstelen

Efficiënt maar hoog risico op materiaalverlies.

Staalwol – toepassing

Zeer zachte methode voor losse poedercorrosie en vernislagen.

Staalwol – gradaties

Van grof 0 tot zeer fijn 0000.

Messingwol/koperwol

Geschikt voor koperlegeringen.

Smeermiddel bij staalwol

Shellsol D40 vermindert krassen en stofverspreiding.

Staalwol op bamboestokje

Voor lokale, gecontroleerde reiniging.

Schuurpapier – p-nummers

Hoe hoger het p-nummer, hoe fijner de korrel.

Schuren – risico

Verwijdert materiaal en veroorzaakt krassen.

Schuurtechniek – volgorde

Eerst grof tot diepste kras weg is, dan steeds fijner.

Schuren – richting

Horizontaal → verticaal → horizontaal voor uniforme krasrichting.

Glasparelstralen – doel

Mechanisch verwijderen van corrosie en verf.

Glasparelstralen – parameters

Druk, type straalmiddel en hoeveelheid aanpassen.

Stralen – soorten

Droogijsstralen, zandstralen, laser.

Polijsten – definitie

Oppervlak glad en glanzend maken door wrijving.

Polijsten – materialen

Glas, steen, metaal, waslagen, papier, leder, plastics, coatings.

Polijsten – metaal

Metaalkristallen vervormen lokaal → spiegelglans.

Polijsten – risico

Abrasie: ongewenste krassen, Statische elektriciteit, Onzichtbaar residu van poets- of polijstmiddel.

Polijsten zilver – methode

Milde polijstpasta of neergeslagen calciumcarbonaat (<10 µm).

Polijsten zilver – toevoegingen

Ethanol voor oppervlaktespanning, non-ionisch detergent voor vuil.

Alternatieve polijstmiddelen

Diatomeeënaarde, magnesiumoxide, pijpaarde, aluminiumoxide.

Polijsten – controle

Altijd hardheid en korrelgrootte afstemmen op materiaal.