Vervuiling

Schadelijke gassen Aerosolen Vloeistoffen Vaste stoffen

Stikstofoxiden (NO, NO₂)

Vormt samen met salpeterzuur SMOG

Salpeterzuur (HNO₃)

Vormt samen met stikstofoxiden SMOG

Zwaveldioxide (SO₂)

Uitlaatgassen van auto's, verbranding van steenkool

Ozon (O₃)

Sterk oxiderende werking, veroorzaakt vergeling en verkleuring. Gegenereerd door bv printers

Waterstofsulfide (H₂S) en Carbonylsulfide (OCS)

Komt vrij bij biologische processen

Vluchtige organische componenten (VOC’s)

Bv: Azijnzuur, Mierenzuur, Formaldehyde, Acetaldehyde, Fijnstof (PM₁₀) Bij het bouwen van nieuwe vitrines moet er een periode van 3 weken tussen het vervolledigen van de vitrines en het plaatsen van de collectie zijn zodat de VOC's kunnen verdunnen in de atmosfeer. --> vitrines uit inerte materialen zoals glas of metaal maken

Vloeistoffen

Verf, Schoonmaakmiddelen, Dranken, Zweet, Condenseren van weekmakers uit PVC (polyvinylchloride)

Vaste stoffen

Uitwerpselen van insecten, knaagdieren, vogels Uitbloeiende zouten, Kauwgom, Pesticiden (DDT, Lindaan), Vergelende lijmen, Plakband, Nietjes, paperclips

Interne bronnen van vervuiling

Azijnzuur (houten onderdeel) > corrosie van lood of afbraak van kalk. Koperbeslag op leer corrodeert door de zuren uit afbrekend ledervet. Zouten en pesticiden bewegen uit poreus materiaal en kristalliseren uit. Celluloseacetaat en cellulosenitraat geven azijnzuur en salpeterzuur af.

Externe bronnen van vervuiling

Constructiematerialen

Vervuiling voorkomen

Geen materialen die off-gassing kunnen veroorzaken (MDF, spaanplaat…); Geen hout (azijnzuur); Let op welke objecten (materialen) naast elkaar staan; Draag handschoenen tijdens object handling; Sta eten en drinken in de collectie niet toe

Blokkeren van vervuiling

Luchtdichte vitrines voor zilver, Plaatsen van luchtfilters

Detectie en Monitoring van vervuiling

Visuele inspectie, Verklikkers | Oddy test, Dosimeters (MEMORI), Luchtconcentratiemetingen, Depositiesnelheid van stof

Ongedierte en onkruid

Vogels, Knaagdieren, vleermuizen en huisdieren, Insecten, Spinnen, Pissebedden, duizendpoten Bomen, struiken, kruidachtigen, Algen, korstmossen en mossen

Levenscyclus insecten

Kevers, motten en vlinders, vliegen en muggen, bijen en wespen doorlopen een volledige metamorfose Eitje > Larve, vervelt, verpopt > Volwassen insect Kakkerlakken, franjestaarten (zilver-, papier- en ovenvisjes), luizen, sprinkhanen en krekels doorlopen een onvolledige metamorfose Eitje > Nimf, vervelt > Volwassen insect

Ideale omgeving voor insecten

Zuurstof, Nutriënten/Voedsel, Warmte (5-45°C), Optimale ontwikkeling 15-35 °C, Vocht (50 - 90% RV) optimale ontwikkeling 70% RV, Licht, Schuilplaats/Beschutting

(Hout)boorders

Houtwormen en klopkevers, Knaagkevers, Boktorren; Te vinden op hout of papier; Uitvliegopeningen en boormeel

Bijters

Tapijtkevers, Motten, Broodkevers (klopkever), Tabakskevers (klopkever); Vreten oppervlakte van een voorwerp aan, Vreten materiaal van voornamelijk dierlijke oorsprong, soms plantaardige oorsprong; Gaten en kale plekken in het materiaal, Afval van de larven, spinsel en cocons

Bewoners

Franjestaarten (zilvervisjes en papiervisjes), Kakkerlakken, Boek- en stofluizen; Vraatschade, Bevuilen voorwerpen met uitwerpselen, maagsappen en vet; Sterke samenhang met microklimaten, Voeden zich aan vuil, afval en schimmel + collectie

Bezoekers

Vliegen, Wespen, Lieveheersbeestjes; veroorzaken weinig tot geen schade, behalve als ze binnen de vitrine sterven en zo voor vervuiling/ voedingsbodem voor andere insecten/ongedierte zorgen.

Bestrijdingsmiddelen (uit het verleden)

Biociden en pesticiden; Natuurlijke biociden van botanische oorsprong: kamfer, nicotine, strychnine; Organische chloorverbindingen: DDT, lindaan; Organische fosforverbindingen: Parathion; Carbamaten: Carbaryl; Synthetische pyrethroïden: Flit

Bronnen en entreeroutes

Met objecten; Met tentoonstellingsmateriaal; Via winkelvoorraad (kartonnen dozen); Bloemen en planten; Verpakkingsmateriaal; Voedsel, catering, restaurants; Bezoekers

Voorkomen van insecten en ongedierte

Houd de RV lager dan 60%; Zorg voor voldoende ventilatie; Vermijden van microklimaten; Hou de ruimten en voorwerpen schoon en stofvrij; Plaats voorwerpen 15 cm van de vloer; Zorg dat het gebouw in goede conditie verkeert

Blokkeren van insecten en ongedierte

Voorkom dat insecten kunnen insluipen door bouwkundige gebreken; Plaats geen verpakkingsmateriaal in de collectieruimten; Controleer alle inkomende voorwerpen en collecties; Plaats aangetaste en verdachte voorwerpen in quarantaine; Controleer of verdacht materiaal insectenactiviteit vertoont; Isoleer en behandel actieve aantastingen

Detecteren van insecten en ongedierte

Voer regelmatig visuele inspecties uit in het gebouw en in de collecties; Zet een monitorsysteem op met insectenvallen; Identificeer de aangetroffen insecten; Noteer alle vondsten en activiteiten in een logboek

Maatregelen voor risicoreductie bij insecten en ongedierte

Integrated Pest Management-strategie; Onderhoudsplannen; Protocollen voor inspectie; Preventieve behandelingen van objecten zoals quarantaine

Dissociatie

Ontkoppeling van kennis = Niet-materiële verandering Oorzaken: Menselijk handelen, Veroudering van kennis- en informatiedragers

Barrières om dissociaties te voorkomen

Procedures voor registratie, standplaatsregistratie bij verplaatsing van objecten, up-to-date houden van collectie-informatiesystemen; Juiste materiaalkeuze labels en nummering