I. Tên các khoa và chuyên ngành y tế

(medical departments and specialties)

pediatrics

Khoa nhi

obstetrics

Sản khoa

radiology

Khoa chẩn đoán hình ảnh

pathology

Khoa giải phẫu bệnh

surgery

Khoa ngoại; phẫu thuật

cardiology

Tim mạch học

dermatology

Da liễu

orthopedics

Chấn thương chỉnh hình

emergency department

Khoa cấp cứu

pharmacy

Khoa dược; nhà thuốc

respiratory system

Hệ hô hấp

circulatory system

Hệ tuần hoàn

digestive system

Hệ tiêu hóa

II. Nhân viên y tế và chức danh nghề nghiệp

(healthcare personnel and professional titles)

anesthesiologist

Bác sĩ gây mê

cardiologist

Bác sĩ tim mạch

radiologist

Bác sĩ chẩn đoán hình ảnh

obstetrician

Bác sĩ sản khoa

pediatrician

Bác sĩ nhi khoa

general practitioner

Bác sĩ đa khoa

surgeon

Bác sĩ phẫu thuật

pharmacist

Dược sĩ

nurse

Điều dưỡng

lab technician

Kỹ thuật viên xét nghiệm

dedicated staff

Đội ngũ nhân viên tận tâm

patient

Bệnh nhân

III. Các bộ phận cơ thể

(body parts)

head

Đầu

face

Khuôn mặt

forehead

Trán

cheek

Má

eyebrows

Lông mày

eyes

Mắt

ears

Tai

nose

Mũi

lips

Môi

jaw

Hàm

neck

Cổ

torso

Thân mình

chest

Ngực

back

Lưng

small of the back

Vùng thắt lưng

abdomen

Bụng

waist

Eo

rib cage

Lồng ngực

groin

Vùng bẹn

shoulder

Vai

shoulder blade

Xương bả vai

arm

Cánh tay

elbow

Khuỷu tay

wrist

Cổ tay

hand

Bàn tay

finger

Ngón tay

hip

Hông

leg

Chân

knee

Đầu gối

ankle

Mắt cá chân

foot

Bàn chân

toe

Ngón chân

heart

Tim

lung

Phổi

alveoli

Phế nang

bronchial tube

Ống phế quản

aorta

Động mạch chủ

artery

Động mạch

vein

Tĩnh mạch

capillary

Mao mạch

vena cava

Tĩnh mạch chủ

atrium

Tâm nhĩ

esophagus

Thực quản

stomach

Dạ dày

small intestine

Ruột non

large intestine

Ruột già

colon

Đại tràng

valve

Van

oxygen

Oxy

IV. Bệnh lý, triệu chứng và tình trạng sức khỏe

(medical conditions, symptoms and health status)

appendicitis

Viêm ruột thừa

asthma

Hen suyễn

emphysema

Khí phế thũng

infection

Nhiễm trùng

contagious

Có khả năng lây nhiễm

bacteria

Vi khuẩn

virus

Vi-rút

ulcer

Loét

shock

Sốc

laceration

Vết rách mô

burn

Vết bỏng

wound

Vết thương

biohazard

Mối nguy sinh học

life-threatening condition

Tình trạng đe dọa tính mạng

shortness of breath (SOB)

Khó thở

hypertension (HTN)

Tăng huyết áp

V. Khám bệnh, chẩn đoán và xét nghiệm

(medical examination, diagnosis, and testing)

Từ vựng

Nghĩa tiếng Việt

assess

Đánh giá

assessment

Sự đánh giá

diagnosis (Dx)

Chẩn đoán

investigate

Kiểm tra; khảo sát

test sample

Mẫu xét nghiệm

colonoscopy

Nội soi đại tràng

X-ray (XR)

Chụp X-quang; phim X-quang

CT scan

Chụp cắt lớp vi tính

pulse

Mạch

heart rate (HR)

Nhịp tim

blood pressure (BP)

Huyết áp

temperature (T)

Nhiệt độ

within normal limits (WNL)

Trong giới hạn bình thường

on examination (o/e)

Khi thăm khám

VI. Điều trị, sơ cứu và cấp cứu

( treatment, first aid, and emergency care)

administer

Cho dùng; sử dụng thuốc

treatment

Sự điều trị

surgery

Phẫu thuật

organ transplant

Ghép tạng

first aid

Sơ cứu

CPR (cardiopulmonary resuscitation)

Hồi sinh tim phổi

rescue breathing

Hô hấp nhân tạo

emergency

Cấp cứu; tình huống khẩn cấp

quarantine

Cách ly

transmit

Truyền; lây truyền

inhale

Hít vào

exhale

Thở ra

breathe

Thở

oxygen tank

Bình oxy

pressure mattress

Đệm hỗ trợ giảm áp lực

wheelchair

Xe lăn

VII. Thuốc và đường dùng thuốc

(medicines and routes of administration)

medicine

Thuốc

medication

Thuốc; việc dùng thuốc

antibiotic

Thuốc kháng sinh

antimicrobial

Có tác dụng kháng vi sinh vật

dosage

Liều lượng

prescription

Đơn thuốc

Rx

Đơn thuốc; điều trị

route of administration

Đường dùng thuốc

intravenous (IV)

Đường tĩnh mạch

intramuscular injection (IM)

Tiêm bắp

subcutaneous (SC/SQ)

Dưới da

topical

Dùng tại chỗ

sublingually (SL)

Dùng dưới lưỡi

P.O. (by mouth)

Đường uống

P.R. (per rectum)

Đường trực tràng

fill prescriptions

Cấp phát thuốc theo đơn

stat

Ngay lập tức

PRN

Khi cần

BID

Hai lần mỗi ngày

TID

Ba lần mỗi ngày

QID

Bốn lần mỗi ngày

QOD

Cách ngày

qh

Mỗi giờ

qhs

Mỗi tối trước khi ngủ

pc

Sau bữa ăn

ac

Trước bữa ăn

VIII. Dụng cụ, vật tư và trang phục y tế

( medical instrucments, supplies and apparel)

syringe

Ống tiêm

facemask

Khẩu trang/mặt nạ

gauze

Gạc

bandage

Băng vết thương

latex gloves

Găng tay cao su latex

gown

Áo choàng bệnh nhân

bedpan

Bô vệ sinh tại giường

disinfectant

Chất khử khuẩn

sharps container

Hộp đựng vật sắc nhọn đã sử dụng

biohazard waste container

Thùng chứa chất thải nguy hại sinh học

IX. Đơn vị đo lường và định lượng

(units of measurement and quantification)

gram (g)

Gam

milligram (mg)

Miligam

microgram (mcg)

Microgam

milliliter (mL)

Mililít

cubic centimeter (cc)

Xentimét khối

milliequivalent (mEq)

Miliequivalent

ounce (oz)

Ao-xơ

drop (gtt)

Giọt

tablespoonful (Tbsp)

Một thìa canh đầy

teaspoonful (tsp)

Một thìa cà phê đầy

X. Động từ và cụm từ mô tả hoạt động y tế

( V and phrases describing medical activities)

provide healthcare

Cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe

care for patients

Chăm sóc bệnh nhân

specialize in

Chuyên về

treat a disease

Điều trị bệnh

perform surgery

Thực hiện phẫu thuật

perform routine procedures

Thực hiện thủ thuật thường quy

perform organ transplants

Thực hiện ghép tạng

fill a prescription

Cấp phát thuốc theo đơn

test samples

Xét nghiệm mẫu

protect an injury

Bảo vệ vết thương

clean surfaces

Làm sạch bề mặt

prevent transmission

Ngăn ngừa lây truyền

relieve pressure

Giảm áp lực

be administered

Được sử dụng/được đưa vào cơ thể

be prescribed

Được kê đơn

XI. Vệ sinh và kiểm soát nhiễm khuẩn

(hygiene and infection control)

Từ vựng

Nghĩa tiếng Việt

hygiene

Vệ sinh

disinfectant

Chất khử khuẩn

antimicrobial

Kháng vi sinh vật

bacteria

Vi khuẩn

virus

Vi-rút

infection

Nhiễm trùng

contagious

Có khả năng lây lan

quarantine

Cách ly

facemask

Khẩu trang

latex gloves

Găng tay latex

biohazard waste

Chất thải nguy hại sinh học

transmit

Truyền; lây truyền

XII. Các từ và cụm từ chỉ thời gian, trạng thái

(words and phrases indicating time and state)

routine

Thường quy

immediately

Ngay lập tức

as needed

Khi cần

before meals

Trước bữa ăn

after meals

Sau bữa ăn

at bedtime

Trước khi đi ngủ

every hour

Mỗi giờ

every other day

Cách ngày

frequency

Tần suất

stable

Ổn định

1. Đưa ra ví dụ, liệt kê

such as

chẳng hạn như

for example

ví dụ

for instance

chẳng hạn

including

bao gồm

like

như là

and so on

vân vân

etc. (et cetera)

vân vân

2. Bổ sung thông tin

in addition

ngoài ra

additionally

thêm vào đó

furthermore

hơn nữa

moreover

hơn thế nữa

as well as

cũng như

not only … but also …

không chỉ… mà còn…

3. Giải thích và làm rõ ý

Cụm từ

Nghĩa

that is

tức là

in other words

nói cách khác

such as

chẳng hạn như

this means that

điều này có nghĩa là

in particular

đặc biệt là

specifically

cụ thể là

4. Nguyên nhân và kết quả

because

bởi vì

because of

bởi vì; do

due to

do; bởi vì

therefore

do đó

as a result

kết quả là

consequently

vì vậy; do đó

so

vì vậy

5. So sánh và đối lập

however

tuy nhiên

although

mặc dù

even though

mặc dù

whereas

trong khi đó

while

trong khi

on the other hand

mặt khác

unlike

không giống như

similar to

tương tự như

6. Trình tự và thời gian

first / firstly

đầu tiên

next

tiếp theo

then

sau đó

after that

sau đó

finally

cuối cùng

before

trước khi

after

sau khi

during

trong suốt

meanwhile

trong khi đó

at the same time

cùng lúc

7. Useful language trong giao tiếp y tế

How can I help you?

Tôi có thể giúp gì cho bạn?

What seems to be the problem?

Bạn đang gặp vấn đề gì?

How long have you had these symptoms?

Bạn có những triệu chứng này bao lâu rồi?

Do you have any allergies?

Bạn có bị dị ứng gì không?

Let me check.

Để tôi kiểm tra.

Please lie down.

Vui lòng nằm xuống.

Take a deep breath.

Hãy hít một hơi thật sâu.

You need to see a doctor.

Bạn cần gặp bác sĩ.

Take this medicine as prescribed.

Hãy dùng thuốc theo đơn.

Are you feeling better?

Bạn cảm thấy đỡ hơn chưa?

8. Các cụm diễn đạt thường gặp trong bài đọc chuyên ngành

be responsible for

chịu trách nhiệm về

be used to

được sử dụng để

be designed to

được thiết kế để

be caused by

được gây ra bởi

be associated with

có liên quan đến

be at risk of

có nguy cơ

suffer from

mắc; chịu đựng

consist of

bao gồm; gồm có

refer to

đề cập đến; chuyển đến chuyên khoa

take care of

chăm sóc

deal with

xử lý; giải quyết

depend on

phụ thuộc vào

result in

dẫn đến

prevent … from

ngăn … khỏi

recover from

hồi phục sau