Imprinting

korte kritieke periode waarbij bepaalde informatie of gedragingen wordt vastgelegd.

Interne werkmodellen (IWMs)

Dit zijn de mentale representatie van zichzelf en anderen die hun verwachtingen en gedrag in relaties sturen

Cognitief-ontwikkelingspsychologisch (Piaget & Kohlberg)

Peers zijn gelijkwaardig, waardoor kinderen leren onderhandelen, perspectieven innemen en wederkerigheid begrijpen

Neo-freudiaans (Sullivan)

De behoefte aan relaties verandert met de leeftijd: eerst zorg van ouders, daarna spelen met peers, later vriendschappen en uiteindelijk hechte “chumships”. Zulke vriendschappen helpen bij emotionele steun, sociale vaardigheden en latere romantische relaties.

Oxytocine

Hormoon wat bevalling, borstvoeding en het ontstaan van warme, zorgende gevoelens ondersteunt

Gesynchroniseerde routines

Beurtwisseling, oogcontact en vocalisaties met ouders en baby

Doelgecorrigeerd partnerschap (Vanaf 3 jaar)

kinderen begrijpen beter de bedoelingen en plannen van verzorgers en stemmen hun gedrag daarop af, wat leidt tot meer wederzijds begrip en samenwerking.

Alloparenting

Meerdere verzorgers die betrokken zijn bij de opvoeding

Family stress model

Interactionele model

Dit model kijkt naar de combinatie van ouder- en kindkenmerken. Het gaat om hoe bepaalde eigenschappen samen effect hebben op ontwikkeling

Transactionele model

Dit is het meest dynamische model: ouders en kinderen beïnvloeden elkaar voordurend over tijd. Beide passen zich aan elkaar aan, wat relaties positief of negatief kan laten verlopen

Child maltreatment

Verzamelterm voor zowel misbruik als het niet voorzien in basisbehoeften van een kind

Ouderlijke vervreemding (Parental alienation)

Een kind wordt door een ouder beïnvloed om de andere ouder af te wijzen, vaak tijdens vechtscheidingen

Sociometrische populariteit

Over hoe geliefd iemand is bij leeftijdsgenoten

Perceived popularity

Gaat over status, invloed en zichtbaarheid binnen de groep

Verband met Inflammatie markers (GRP) en pesten

Pesten kan effect hebben op stofjes (Inflammatie markers) in het bloed die een verhoogde kans geven op infecties

pesten op de werkvloer

Homogamy (Homogamie)

De neiging om een partner te kiezen die op jezelf lijkt

inspanningsgerichte controle

Het vermogen zich te concentreren bij baby's en de aandacht te verleggen wanneer zij dat willen, reacties te onderdrukken en activiteiten met een lage intensiteit, zoals op schoot zitten bij de ouders, op prijs te stellen

triat theorists

Amerikanen zien hun persoonlijkheid vaak als stabiel over verschillende situaties

Rouge test (spiegeltest)

Is een test of het kind zelfherkenning heeft. rond de 18 maanden slagen kinderen voor de test

Categorisch zelf (18-24 maanden)

Er ontstaat een besef van een uniek fysiek en categorisch zelf bij het kind

Identiteitsspreiding (diffusion status)

Het individu heeft nog niet nagedacht over de identiteit of is er nog niet uit, het interesseert hem niet echt

Moratoriumstatus

Het individu ervaart een identiteitscrisis en is op zoek naar antwoorden

Vroegtijdig afsluiten (foreclosure status)

De persoon lijkt te weten wie hij is en heeft niet te veel nagedacht over zijn identiteit

Identiteits (identity achievement status)

Het individu heeft de indentiteitscrisis doorstaan en ervaart betrokkenheid bij specifieke doelen, overtuigingen en waarden.

De sterke conceptualisatie van de midlifecrisis

stelt dat deze crisis normatief is. Ze wordt gezien als een unieke overgangsfase, anders dan andere overgangen, waarbij mensen emotioneel worstelen met het besef van hun eigen beperkingen en het niet bereiken van persoonlijke doelen.

De gematigde conceptualisatie van de midlifecrisis

Beschouwt de midlife als een overgang die weliswaar gebruikelijk is voor deze levensfase, maar niet wezenlijk verschilt van andere psychologische aanpassingen, zoals de overgang naar volwassenheid.

Objectieve criteria (Rowe & Kahn)

Stelt dat succesvol ouder worden wordt bepaald door: 1. Afwezigheid van ziekte en beperkingen. 2. Goed cognitief en fysiek functioneren. 3. Een actieve betrokkenheid bij sociale relaties en activiteiten.

Psychologisch welzijn (Ryff):

Deze theorie stelt dat welzijn breder is dan alleen geluk en definieert 6 dimensies van zelfontplooiing: autonomie, persoonlijke groei, zelfacceptatie, een doel in het leven hebben, beheersing van de omgeving en positieve relaties met anderen.

De activiteitstheorie

stelt dat ouderen het meest tevreden zijn als ze actief blijven en verloren rollen (zoals werk) vervangen door nieuwe hobby's.

De disengagement-theorie

Stelt dat een wederzijdse terugtrekking van het individu en de maatschappij een natuurlijk en bevredigend onderdeel is van ouder worden.

Applied Bahavior Analysis (ABA)

Gewenst gedrag wordt bij mensen met autisme aangeleerd via beloning. Moderne varianten richten zich meer op natuurlijke interacties en het ontwikkelen van sociale vaardigheden, zoals gezamenlijke aandacht, imitatie en beurtwisseling.

PCIT-ED aanpak voor depressie

Speciale aanpak voor jonge kinderen die zich richt op ouder-kind interactie. Ouders leren hierbij de emoties van het kind beter te begeleiden en positief gedrag te versterken

Alzheimer

Wordt gekenmerkt door ophoping van amyloöide plaques (beschadigd hersenweefsel), neurofibrillaire tangles (beschadigde eiwitstructuren in neuronen) en geleidelijk afbraak van hersenweefsel

Delier

Is een acute verwardheid

Verschillende soorten dementie