De Staten-Generaal

Het Nederlandse parlement, de volksvertegenwoordiging -> de Eerste en de Tweede Kamer.

Verenigde vergadering

Gezamenlijke bijeenkomst van beide Kamers (Staten-Generaal). De voorzitter hiervan is de voorzitter van de Eerste Kamer.

Evenredige vertegenwoordiging

Een evenredigheidsstelsel: Het hoofdkenmerk is dat de samenstelling van een parlement zo veel mogelijk plaatsvindt conform de afspiegeling van de kiezersvoorkeuren. 53 Gw.

Meerderheidsstelsel

Dit kiesstelsel is gericht op dat parlementsverkiezingen zo veel mogelijk gericht zijn op het verkrijgen van een stabiele meerderheid voor een partij.

Ontbinding

Met kamerontbinding of ontbinding van het parlement wordt bedoeld dat (een deel van) de leden van een parlement uit hun functie worden ontslagen en de volksvertegenwoordiging in de betreffende samenstelling ophoudt te functioneren, met nieuwe (vaak vervroegde) verkiezingen tot gevolg. De voortgang is gewaarborgd omdat de ontbinding juridisch in werking treedt op de dag dat de nieuwe parlementsleden zijn benoemd. (- Wikipedia.) Dit geschiedt bij Koninklijk besluit; gaat in op de dag dat de nieuwe gekozen kamer bijeenkomt (64 lid 3 Gw); de zittingsduur van vier jaar (52 Gw) kan worden verlengd naar maximaal vijf jaar, dus niet meer dan één jaar verlenging. (Ook: 64 lid 1 Gw.)

Parlementaire voorrechten, parlementaire immuniteit

Immuniteit: 71 Gw -> leden van de Staten-Generaal (evenals bewindspersonen) kunnen niet in rechte worden vervolgd of worden aangesproken voor hetgeen zij in de vergaderingen van de Staten-Generaal of van commissies daarvan hebben gezegd, *of* aan deze schriftelijk hebben overlegd.

Regeling van hun (Staten-Generaal) werkzaamheden

Ieder der kamers van de Staten-Generaal stelt een eigen reglement van orde (RvO) vast. Inhoud van dit reglement: uitoefening parlementaire rechten + het parlementaire werk organiseren, zoals: - vragenrecht - het recht van amendement - de organisatie van plenaire vergaderingen - het voorstellen van moties, alsmede de wijze van stemmen. (Bron autonomie in het regelen van de eigen werkzaamheden -> 58 Gw; V4 Kieswet.)

Commissies

Hoofdregel: er is een Kamercommissie voor ieder departement. Commissies doen veel van het werk op het gebied van wetgeving en gesprekken met een bewindspersoon.

Taken/werkzaamheden Staten-Generaal

1. Het maken van algemeen beleid. 2. Het maken van wetgeving. 3. Het controleren van de regering. 4. In algemene zin constitueren en instandhouden van een regering, via de band van de ministeriële verantwoordelijkheid.

Moties

Motie van treurnis, motie van afkeuring, motie van wantrouwen (van mild naar erger).

Het maken van wetgeving door de Staten-Generaal

Wetten in formele zin maken, 81 Gw. Een wetsvoorstel dient beide kamers te passeren; de Tweede Kamer kan daartoe amendementen aanbrengen in wetsvoorstellen die door de regering bij haar worden ingediend -> 84 lid 1 Gw. Ook kan zij zelf het initiatief tot wetgeving nemen (82 Gw).

Controle door de Staten-Generaal

Controle wordt uitgevoerd door het vragen van informatie, 86 Gw, en het stellen van (mondelinge dan wel schriftelijke) vragen aan ministers, dan wel staatssecretarissen, door het houden van dertigledendebatten, met een bewindspersoon,door het doen van een onderzoek door een van de commissies die de kamer heeft, of door het houden van een enquête -> 70 Gw.

Kiesdeler

0,67% van de stemmen is één zetel.

Eerste Kamerverkiezingen

De Eerste Kamer wordt indirect verkozen door de Provinciale Staten, door de kiescolleges (BES-eilanden), en door een speciaal kiescollege voor niet-ingezetenen.

Fracties (van politieke partijen)

De leden die zijn gekozen op dezelfde lijst bij de aanvang van de zitting van de Tweede Kamer als een fractie worden beschouwd. Een fractie kan ook uit één lid bestaan.

Regering

Bestaat uit de Koning en ministers. Door de regering genomen besluiten heten koninklijke besluiten (KB's).

Contraseign

Handtekening van de Koning en een minister.

Kabinet

Het politieke onderdeel van de regering wordt ook wel aangeduid als het kabinet. Het reglement voor de ministerraad is het reglement voor zijn werkzaamheden (artikel 4 van het reglement).

Kabinetsformatie

Dag na de verkiezingen komen fractievoorzitters & lijsttrekkers van de Tweede Kamer bijeen onder leiding van de Kamervoorzitter. De bedoeling van deze bijeenkomst is om een verkenner aan te wijzen die gesprekken voert met de fractievoorzitters en lijsttrekkers en daarna een voorstel doet voor het vervolg. Verkenners rapporteren aan de (voorzitter van) de Tweede Kamer, a.d.h.v. dit rapport wordt een informateur aangewezen, waarna vervolgens onderhandelaars aan de slag gaan.

Demissionair

Demissionair betekent in feite dat het kabinet op de winkel past zoals dat heet en niet de volledige agenda kan afwerken. De beide kamers bepalen daarbij onderwerpen die zij controversieel achten: als dat het geval is, wordt de behandeling daarvan uitgesteld totdat een nieuw kabinet is aangetreden of de Kamer tussentijds anders besluit. Een demissionair kabinet heeft geen vertrouwensrelatie meer met de Staten-Generaal en er is dus geen reden meer voor het kabinet om beleid te voeren.

Wat is de functie van het regeerakkoord?

Om de eenheid tussen de fracties en binnen het kabinet te bewaren. Over de daarin gestolde compromissen zal geen ruzie meer ontstaan en alle partijen kunnen zich beroepen op het regeerakkoord. Dat disciplineert als het ware alle regeringsfracties: die hadden namelijk ingestemd!

Inlichtingenplicht

Bewindspersonen dienen de Staten-Generaal alle gevraagde informatie te schaffen -> 68 Gw. De door een lid gevraagde informatie wordt gegeven, tenzij het verstrekken ervan in strijd is met het belang van de staat.

Monisme

Wikipedia: (boek legt het niet goed uit, 57 lid 2 Gw) "Monisme is een zeer sterke verwevendheid van het parlement en de regering, oftewel de wetgevende macht en de uitvoerende macht. Tegenhanger van het monisme is het dualisme, waarbij wetgevende en uitvoerende macht meer door van elkaar onafhankelijke organen worden uitgeoefend. Zullen bij een dualistisch systeem gauw de verschillen tussen het parlement en de regering liggen, in een monistisch systeem zal er eerder botsing zijn tussen de regering en de coalitiepartijen in het parlement enerzijds en de oppositiepartijen in het parlement anderzijds. Een bij uitstek monistisch systeem is er in onder andere het Verenigd Koninkrijk, Canada, Australië en Nieuw-Zeeland. De leden van de regeringen van deze landen maken – behalve het staatshoofd, de koning(in) van het Verenigd Koninkrijk) – allen deel uit van het parlement (in het Verenigd Koninkrijk is dat het Lagerhuis). In die hoedanigheid stemmen zij mee over hun eigen beleid. Er is hier dus geen duidelijk scheiding tussen uitvoerende en wetgevende macht. Weinig monisme is er in staatsvormen met een sterk dualistische inslag, zoals in de Verenigde Staten van Amerika."

Dualisme

(57 lid 2 Gw.) Wikipedia (het boek legt de termen nieteens uit): "Dualisme is een politicologisch en staatkundig begrip waarmee men de taakverdeling tussen bestuur en volksvertegenwoordigers wil aanduiden. Het bestuur is er om te besturen, en de volksvertegenwoordigers dienen het bestuur te controleren ("De regering regeert; het parlement controleert"). In een duaal stelsel zijn deze taken strikt gescheiden. Idealiter hoort daarbij dat de volksvertegenwoordiging - ook de regeringspartijen - zich kritisch en onafhankelijk opstellen jegens het kabinet, de in Nederland gebruikelijke aanduiding voor de landsregering."