📘 Hoofdstuk 1 – Inkomen en welvaart Bestedingen → Geld dat je uitgeeft Doelgroep → Voor wie een product bedoeld is Duurzaam consumeren → Kopen met aandacht voor milieu en mensen Maatschappelijke kosten → Nadeel voor de samenleving (zoals vervuiling) Marketinginstrumenten (6P’s) → Manieren om iets te verkopen (prijs, product, plek, reclame, personeel, uitstraling) Primair inkomen → Geld dat je verdient (werk, bezit) Secundair inkomen → Geld dat je krijgt (uitkering, toeslag) 1.2 Besteedbaar inkomen → Het deel van je inkomen dat je vrij kunt uitgeven. Lorenzcurve → Laat zien hoe inkomen verdeeld is Modaal inkomen → Inkomen die het meest voorkomt. Nationaal inkomen → Al het verdiende geld in een land 1.3 Middelen → Dingen die je nodig hebt (geld, tijd, spullen) Prioriteiten stellen → Kiezen wat het belangrijkst is Schaars → Er is te weinig van iets Welvaart → Hoeveel spullen/geld je hebt Welzijn → Hoe goed je leeft 1.4 CPI → Meet hoe duur alles wordt Inflatie → Prijzen stijgen Geldontwaarding → Geld wordt minder waard Koopkracht → Wat je kunt kopen Loon-prijsspiraal → Lonen ↑ → prijzen ↑ → lonen ↑ Nominaal → Zonder inflatie Reëel → Met inflatie Prijscompensatie → Loon stijgt net zoveel als prijzen 📘 Hoofdstuk 2 – Geld 2.1 Budgetplan → Overzicht van geld in en uit Reserveren → Sparen voor iets groots Dagelijkse uitgaven → Dingen die je vaak koopt Vaste lasten → Verplichte kosten (huur, abonnement) Incidentele uitgaven → Soms iets kopen(reparatie van auto) 2.2 Beleggen → Geld investeren om winst te maken Enkelvoudige rente → Rente alleen over beginbedrag Samengestelde rente → Rente op rente Nominale rente → Rente van de bank Reële rente → Rente min inflatie Rendement → Winst in % Spaardeposito → Sparen waarbij geld vaststaat Spaardoelen → Waarom je spaart 2.3 Consumptief krediet → Lening voor spullen Hypotheek → Lening voor huis Persoonlijke lening → Vast bedrag + vaste tijd Doorlopend krediet → Steeds opnieuw lenen Salariskrediet → Rood staan Koop op afbetaling → Nu kopen, later betalen Private lease → Auto huren per maand Leenmotieven → Waarom je leent 2.4 Aanbod van geld → Geld dat banken hebben Vraag naar geld → Hoeveel mensen willen lenen Rente → Prijs van geld Geldfuncties: Ruilmiddel → betalen Spaarmiddel → bewaren Rekenmiddel → prijzen vergelijken 📘 Hoofdstuk 3 – Bedrijven 3.1 Investeren → Geld uitgeven om later meer te verdienen Kostprijs → Kosten per product Productiefactoren → Wat nodig is om te produceren (arbeid, machines, etc.) Toegevoegde waarde → Extra waarde door bewerking Variabele kosten → Veranderen met productie Vaste kosten → Blijven hetzelfde 3.2 Arbeidsproductiviteit → Productie per persoon in een bepaalde tijd(Hoeveel iemand maakt) Brutowinst → Verkoop − inkoop MVO → Goed zijn voor mens en milieu Omzet → Totale verkoop Productiecapaciteit → Max wat een bedrijf kunt maken 3.3 Evenwichtshoeveelheid → Hoeveel er verkocht wordt bij balans Evenwichtsprijs → Prijs waarbij vraag = aanbod Transparante markt → Alles is goed te vergelijken 3.4 Fusie → Wanneer twee bedrijven samengaan tot één bedrijf. Homogene goederen → Geen verschil (bijv. water) Heterogene goederen → Wel verschil (merken) Kartel → Illegale prijsafspraken Marktaandeel → Deel van de markt Monopolie → 1 aanbieder Oligopolie → Paar aanbieders Monopolistische concurrentie → Veel aanbieders, verschillende producten Volkomen concurrentie → Veel aanbieders, zelfde product 📘 Hoofdstuk 4 – Arbeid Arbeidsmarkt → Vraag en aanbod van werk Arbeidsparticipatie → Hoeveel mensen werken Arbeidsverdeling → Iedereen doet een deel Krappe arbeidsmarkt → Meer banen dan mensen Loon → Geld voor werk Werkloosheid → Geen werk Soorten: Conjunctureel → Door slechte economie Frictie → Tussen banen Structureel → Geen goede match Seizoens → Alleen in bepaalde tijden 📘 Hoofdstuk 5 – Overheid Collectieve sector → Overheid+socialezekerheid Particuliere sector → Bedrijven + burgera Privatisering → Overheid verkoopt taken BBP → Alles wat een land maakt Economische groei → Meer productie Recessie → Minder productie Vrijemarkteconomie → Markt zonder overheidsingrijpen Planeconomie → Overheid bepaalt alles Sociale markteconomie → Markt met overheidsingrijpen 📘 Hoofdstuk 6 – Belastingen Belastbaar inkomen → Waarover je belasting betaalt Aftrekposten → Minder belasting door kosten Heffingskorting → Korting op belasting Progressief belasting → Meer verdienen = meer % Vermogen → Bezit − schulden Ongelijkheid: Nivellering → Verschillen tussen inkomens worden kleiner. Denivellering → Verschillen tussen inkomens worden groter. 📘 Hoofdstuk 7 – Buitenland Import → Kopen uit buitenland Export → Verkopen aan buitenland Vrijhandel → Geen regels Protectie → Eigen bedrijven beschermen Globalisering → Wereld wordt meer verbonden 📘 Hoofdstuk 8 – Ontwikkelingslanden Inkomen per hoofd → Gemiddeld per persoon Vicieuze cirkel → Probleem blijft doorgaan Monocultuur → Afhankelijkheid van één of enkele exportproducten. Microkrediet → Kleine lening Fairtrade → Eerlijke prijzen